Fact Check: బంగారం కొనొద్దని ఇందిరా గాంధీ పిలుపు..! వైరల్ గా మారిన పేపర్ క్లిప్.. అసలు నిజం ఇదే

Fact Check: దేశ ప్రజలు పొదుపు పాటించాలని ఇటీవల ప్రధాని మోదీ పిలుపునిచ్చిన సంగతి తెలిసిందే. ఇందులో భాగంగా ఏడాది పాటు బంగారం కొనుగోలు చేయవద్దని దేశ ప్రజలకు ఆయన పిలుపునిచ్చారు. ఇది దేశవ్యాప్తంగా చర్చకు దారితీసింది. రాజకీయ దుమారం రేపింది. ఇదే సమయంలో ఓ పాత పేపర్ క్లిప్ తెరపైకి వచ్చింది. సోషల్ మీడియాలో తెగ వైరల్ అయ్యింది. ఇప్పుడు మోదీ పిలుపునిచ్చినట్లే 1967లో అప్పటి ప్రధాని ఇందిరా గాంధీ సైతం బంగారం కొనొద్దని దేశ ప్రజలను కోరినట్లుగా ఆ వార్తాపత్రిక క్లిప్పింగ్ లో ఉంది.

అది 1967 జూన్ 6 నాటి ‘ది హిందూ’ పత్రిక పేపర్ క్లిప్. అందులో ‘బంగారం కొనకండి.. ప్రజలకు ఇందిర పిలుపు. జాతీయ క్రమశిక్షణ పాటించాలని విజ్ఞప్తి’ అనే హెడ్ లైన్ ఉంది. ప్రస్తుతం ఈ పేపర్ క్లిప్ సోషల్ మీడియాలో బాగా వైరల్ అవుతోంది. దీంతో ప్రధాని మోదీ తరహాలోనే గతంలో ఇందిరా గాంధీ సైతం పిలుపునిచ్చారని అంతా భావించారు.

ఈ పేపర్ క్లిప్ గురించి తాజాగా అసలు నిజం వెలుగులోకి వచ్చింది. సోషల్ మీడియాలో వైరల్ అవుతున్న ఇందిరా గాంధీ పేపర్ క్లిప్ ఫేక్ అని ఫ్యాక్ట్ చెక్ నిపుణులు నిర్ధారించారు. అది డిజిటల్ గా ఎడిట్ చేసిందని తేల్చారు. అసలు జూన్ 6, 1967 నాటి ‘ది హిందూ’ పత్రిక మొదటి పేజీలో ఇలాంటి వార్త ఏదీ రాలేదని స్పష్టం చేశారు.

ఈ వార్త వైరల్ కావడంతో ‘ది హిందూ’ యాజమాన్యం సైతం స్పందించింది. తమ పత్రిక పేరుతో చలామణి అవుతున్న ఆ క్లిప్పింగ్ నకిలీదని తేల్చింది. అసలు తమ ఆర్కైవ్స్‌లో అలాంటి వార్త ఏదీ లేదని స్పష్టం చేసింది. “సోషల్ మీడియాలో సర్క్యులేట్ అవుతున్నది మా పత్రికకు సంబంధించిన ప్రామాణికమైన పేజీ కాదు. దాన్ని డిజిటల్‌గా మార్ఫింగ్ చేశారు. ఇలాంటివి షేర్ చేసే ముందు వాస్తవాలను ధృవీకరించుకోవాలి” అని అఫీషియల్ గా ప్రకటించింది ది హిందూ యాజమాన్యం. అంతేకాదు ఆ రోజు విడుదలైన అసలైన పేజీని హిందూ పత్రిక జర్నలిస్ట్ బి కొలప్పన్ ఎక్స్ లో పెట్టారు. సోషల్ మీడియా సామర్ధ్యం ఇదేనని, జాతీయ ఆంగ్ల దినపత్రిక ముఖ చిత్రాన్ని, ముఖ పత్రాన్ని కూడా మార్చుతుందని ఎక్స్ లో రాసుకొచ్చారు. 1967 జూన్ 6 నాటి పత్రిక ఒరిజినల్ పేజీని సైతం ఆయన పోస్ట్ చేశారు.

అసలు ఆ పేపర్ క్లిప్ లో ఏముంది?

1967లో తీవ్రమైన విదేశీ మారక ద్రవ్య సంక్షోభం మధ్య బంగారం కొనొద్దని దేశ పౌరులను ఇందిర కోరారని, జాతీయ క్రమశిక్షణ కోసం విజ్ఞప్తి చేశారని ఆ క్లిప్పింగ్ లో ఉంది. పలువురు సోషల్ మీడియా యూజర్లు గత ఆర్థిక ఆంక్షలను ప్రస్తుత విధాన చర్చలతో పోలుస్తూ ఆ క్లిప్పింగ్ ను వైరల్ చేశారు. ఆ కాలంలో కాంగ్రెస్ నేతృత్వంలోని ప్రభుత్వాల హయాంలో కొరతలు, త్యాగాలు సర్వసాధారణమైపోయాయని ఆరోపించారు.

ఆ పేపర్ క్లిప్పింగ్ ఒక పాత వార్తాపత్రిక ముఖపత్రాన్ని పోలి ఉండటం, అలాగే 1960ల చివరలో ప్రకటించినట్లుగా చెప్పబడుతున్న ఆర్థిక చర్యల ప్రస్తావనలను కలిగి ఉండటంతో ఆన్‌లైన్‌లో చర్చకు దారితీసింది. పీటీఐ ఫ్యాక్ట్ చెక్ డెస్క్ ఆ క్లిప్పింగ్‌ను పరిశీలించింది. అందులో అనేక పొంతనలేని విషయాలను కనుగొంది. దాని ప్రామాణికతపై సందేహాలు వ్యక్తం చేసింది. ‘ది హిందూ’ అధికారిక వివరణను క్షుణ్ణంగా పరిశీలించడం, వార్తాపత్రిక ఆర్కైవల్ గుర్తింపు చిహ్నాలను తనిఖీ చేయడం వంటి సవివరమైన ధృవీకరణలో ఆ పేపర్ క్లిప్పింగ్ కల్పితమైనదని, అది ఆ పత్రిక అసలైన ఆర్కైవ్‌లకు చెందినది కాదని నిర్ధారణ అయింది.

మే 12న, ‘రిషి కాలియా’ అనే ఎక్స్ యూజర్ ‘ది హిందూ’ వార్తాపత్రిక ముఖపత్రాన్ని చూపిస్తున్నట్లుగా ఉన్న ఒక పేపర్ క్లిప్పింగ్ ను షేర్ చేశారు. దేశంలో విదేశీ మారక ద్రవ్య సంక్షోభం నేపథ్యంలో, అప్పటి ప్రధాని ఇందిరా గాంధీ ప్రజలను బంగారం కొనొద్దని కోరారని, అలాగే “జాతీయ క్రమశిక్షణ” కోసం విజ్ఞప్తి చేశారని ఆ చిత్రంలో పేర్కొన్నారు.

“1967: తీవ్రమైన విదేశీ మారక ద్రవ్య సంక్షోభం కారణంగా ఇందిరా గాంధీ భారతీయులను బంగారం కొనొద్దని కోరారు. ‘భోజనం మానేయడం’ నుండి ‘బంగారం కొనవద్దు’ వరకు, కాంగ్రెస్ హయాంలోని పాలన కొరతలను, ఆంక్షలను, త్యాగాలను సాధారణం చేసింది. విఫలమైన ఆర్థిక విధానాలకు పౌరులు మూల్యం చెల్లించుకున్నారు,” అని ఆ పోస్ట్ క్యాప్షన్‌లో ఉంది.

పీటీఐ ఫ్యాక్ట్ చెక్ ఇన్వెస్టిగేషన్ లో బయటపడిన నిజం..

పీటీఐ ఫ్యాక్ట్ చెక్ ఇన్వెస్టిగేషన్ లో భాగంగా ఆరోపిత చిత్రాన్ని రివర్స్ ఇమేజ్ సెర్చ్ ద్వారా పరిశీలించగా, పలువురు ఇతర సోషల్ మీడియా వినియోగదారులు కూడా అదే చిత్రాన్ని ఇలాంటి వాదనతోనే పంచుకున్నట్లు కనుగొంది. ‘ది డెస్క్’ సదరు చిత్రాన్ని జాగ్రత్తగా పరిశీలించి, వార్తాపత్రిక ట్యాగ్‌లైన్‌లో ఒక వ్యత్యాసాన్ని గమనించింది. ప్రచారంలో ఉన్న క్లిప్పింగ్‌లో “ఇండియన్ నేషనల్ న్యూస్‌ పేపర్” అనే పద బంధం ఉండగా, 1878 నుండి ‘ది హిందూ’ అధికారిక ట్యాగ్‌లైన్ స్థిరంగా “ఇండియాస్ నేషనల్ న్యూస్‌ పేపర్” గానే ఉంది. ఇది ఆరోపిత పేపర్ క్లిప్పింగ్ ప్రామాణికతపై సందేహాలను రేకెత్తించింది.

ఆ తర్వాత ‘ది డెస్క్’ ‘ది హిందూ’ అధికారిక సోషల్ మీడియా ఖాతాలను పరిశీలించగా, ఆ పత్రిక అధికారిక ‘X’ ఖాతాలో ఒక పోస్ట్ కనిపించింది. ఆ పోస్ట్‌లో, వివాదాస్పద చిత్రం తమ ఆర్కైవ్స్‌లోని అసలైన పేజీ కాదని స్పష్టం చేశారు. “జూన్ 6, 1967 నాటి ‘ది హిందూ’ పత్రిక ముఖపత్రం అని చెప్పుకుంటున్న, డిజిటల్‌గా మార్పులు చేసిన ఒక చిత్రం ప్రస్తుతం సోషల్ మీడియాలో ప్రచారంలో ఉంది. ఇది మా ఆర్కైవ్స్‌లోని అసలైన పేజీ కాదని మేము స్పష్టం చేస్తున్నాము. పాఠకులు జాగ్రత్త వహించాలని, షేర్ చేసే ముందు సరిచూసుకోవాలని ‘ది హిందూ’ కోరుతోంది,” అని ఆ పోస్ట్ క్యాప్షన్‌లో ఉంది.

Also Read: జ్యోతిష్యుడికి కీలక పదవి.. సీఎం విజయ్ సంచలన నిర్ణయం