Lok Sabha Delimitation: దేశ రాజకీయాల్లో భారీ మార్పులు.. లోక్‌సభ సీట్ల పెంపు దిశగా కేంద్రం అడుగులు.. దక్షిణాది రాష్ట్రాలకు కూడా

లోక్‌సభ నియోజకవర్గాల పునర్విభజన (Lok Sabha Delimitation) అంశం మరోసారి చర్చనీయాంశంగా మారింది.

Lok sabha seats may increase from 543 to 824 under new delimitation proposal

• లోక్‌సభ సీట్లు 824కు పెరిగే అవకాశం

• దక్షిణాది రాష్ట్రాలకు అదనపు ప్రాతినిధ్యం

• 2027 జనాభా లెక్కలతో పునర్విభజన

Lok Sabha Delimitation: భారత్‌లో జనాభా పెరుగుదల, పట్టణీకరణ, ప్రాంతీయ అసమానతలు, ప్రాతినిధ్య సమస్యలు వంటి అంశాల నేపథ్యంలో లోక్‌సభ నియోజకవర్గాల పునర్విభజన (Delimitation) అంశం మరోసారి చర్చనీయాంశంగా మారింది. ప్రస్తుతం 543 లోక్‌సభ స్థానాలు ఉన్నప్పటికీ, భవిష్యత్తులో ప్రజలకు మరింత సమర్థవంతమైన ప్రాతినిధ్యం కల్పించాలనే ఉద్దేశంతో వాటి సంఖ్యను గణనీయంగా పెంచాలని ప్రధాని ఆర్థిక సలహా మండలి (EAC-PM) సూచించింది. ఈ ప్రతిపాదనలు అమలైతే దేశ రాజకీయ సమీకరణల్లోనే కాకుండా కేంద్ర-రాష్ట్రాల ప్రాతినిధ్య వ్యవస్థలో కూడా పెద్ద మార్పులు చోటుచేసుకునే అవకాశం ఉంది.

జనాభాతో పాటు ఇతర అంశాలకు ప్రాధాన్యం: 

సాధారణంగా నియోజకవర్గాల పునర్విభజనలో జనాభాను ప్రధాన ప్రమాణంగా పరిగణిస్తారు. అయితే తాజా నివేదికలో జనాభాతో పాటు పట్టణీకరణ, ఎస్సీ-ఎస్టీ జనాభా శాతం, భాషాపరమైన వైవిధ్యం, ప్రాంతీయ అవసరాలు వంటి అంశాలను కూడా పరిగణనలోకి తీసుకోవాలని సూచించారు. దీంతో దేశంలోని వివిధ ప్రాంతాలకు సముచిత ప్రాతినిధ్యం కల్పించే అవకాశం ఉంటుందని భావిస్తున్నారు.

543 నుంచి 824కు పెరగనున్న లోక్‌సభ సీట్లు:

ప్రస్తుతం దేశంలో 543 లోక్‌సభ స్థానాలు ఉండగా, కొత్త ప్రతిపాదనల ప్రకారం వాటి సంఖ్య 824కు చేరే అవకాశం ఉంది. పెద్ద రాష్ట్రాల్లో సుమారు 50 శాతం వరకు సీట్ల పెంపు ఉండగా, చిన్న రాష్ట్రాలు, కేంద్రపాలిత ప్రాంతాల్లో ప్రస్తుతం ఉన్న స్థానాలను దాదాపు రెట్టింపు చేసే విధంగా ప్రణాళిక రూపొందించారు. ప్రజలకు మరింత చేరువగా ఎంపీలు ఉండేలా చిన్న నియోజకవర్గాల ఏర్పాటు లక్ష్యంగా పెట్టుకున్నారు.

170 నియోజకవర్గాల పునర్విభజన:

నివేదిక ప్రకారం దేశవ్యాప్తంగా 170 లోక్‌సభ నియోజకవర్గాలను పునర్విభజించే అవకాశం ఉంది. వీటిలో 59 నియోజకవర్గాలను రెండు భాగాలుగా, 111 నియోజకవర్గాలను మూడు భాగాలుగా విభజించే అవకాశముందని పేర్కొంది. దీని వల్ల ప్రతి ఎంపీ ప్రాతినిధ్యం వహించే జనాభా సంఖ్య తగ్గి, ప్రజా సమస్యలపై మరింత దృష్టి పెట్టే అవకాశం ఉంటుందని నిపుణులు భావిస్తున్నారు.

దక్షిణాది రాష్ట్రాలకు కూడా అదనపు సీట్లు:

పునర్విభజనలో దక్షిణాది రాష్ట్రాలకు నష్టం జరుగుతుందనే ఆందోళనల మధ్య, తాజా ప్రతిపాదనలు వాటికి కూడా గణనీయమైన సీట్ల పెంపును సూచిస్తున్నాయి. కేరళలో ప్రస్తుతం ఉన్న 20 స్థానాలు 30కు, తమిళనాడులో 39 స్థానాలు 59కు పెరిగే అవకాశం ఉంది. అలాగే ఆంధ్రప్రదేశ్, తెలంగాణ రాష్ట్రాలకు కూడా అదనపు ఎంపీ స్థానాలు లభించే అవకాశముంది. అయితే మొత్తం లోక్‌సభలో దక్షిణాది రాష్ట్రాల ప్రాతినిధ్య శాతం ప్రస్తుతం ఉన్న స్థాయిలోనే కొనసాగించేలా ప్రణాళిక రూపొందించారు.

ఉత్తరప్రదేశ్‌కు అత్యధిక లాభం: 

దేశంలో అత్యధిక జనాభా కలిగిన Uttar Pradesh రాష్ట్రంలో ప్రస్తుతం ఉన్న 80 లోక్‌సభ స్థానాలు 120కు పెరిగే అవకాశం ఉందని నివేదిక పేర్కొంది. జనాభా ప్రాతిపదికన చూస్తే ఈ పెంపు అత్యంత పెద్దదిగా భావిస్తున్నారు.

ఓటింగ్ శాతం పెంపుపై ప్రత్యేక దృష్టి:

కొత్త నియోజకవర్గాల ఏర్పాటుతో ప్రజా ప్రాతినిధ్యం మెరుగుపడటమే కాకుండా దేశవ్యాప్తంగా ఓటింగ్ శాతం సుమారు 2.3 శాతం వరకు పెరిగే అవకాశం ఉందని అంచనా వేశారు. ముఖ్యంగా పట్టణ ప్రాంతాల్లో మహిళల ఓటింగ్ శాతాన్ని పెంచేందుకు ప్రత్యేక మహిళా పోలింగ్ బూత్‌లను ఏర్పాటు చేయాలని ఎన్నికల సంఘానికి సిఫార్సు చేశారు.

2027 జనాభా లెక్కల తర్వాతే అమలు:

నియోజకవర్గాల పునర్విభజన ప్రక్రియను 2027 జనాభా గణన ఆధారంగా చేపట్టాలని కమిటీ స్పష్టం చేసింది. ఈ ప్రతిపాదనలు అమల్లోకి వస్తే దేశ రాజకీయ పటంలో, ఎన్నికల వ్యూహాల్లో, రాష్ట్రాల ప్రాతినిధ్య సమీకరణల్లో గణనీయమైన మార్పులు చోటుచేసుకునే అవకాశం ఉంది. ప్రజాస్వామ్య వ్యవస్థను మరింత బలోపేతం చేసే దిశగా ఇది కీలక అడుగుగా విశ్లేషకులు భావిస్తున్నారు.